CII ControlМАИ киберхавфсизлиги

МАИ субъектлари учун платформа

Муҳим ахборот инфратузилмаси киберхавфсизлиги

CII Control — «Киберхавфсизлик тўғрисида»ги Қонун, ПҚ-167 ва 3570-сон низом талабларини бир жойда юритиш учун платформа. Объектларни тоифалаш ва реестрга киритишдан тортиб ҳодисалар, рисклар ва раҳбариятга ойлик ҳисоботгача ҳар бир иш ўз масъули, муддати ва ҳуқуқий асоси билан кўринади.

Демони синаб кўриш Кириш

Ўзбек (кирилл ва лотин) ва рус тилларида · компьютер ва телефонда

Мажбуриятлар тақвимиҲар бир МАИ субъектига тегишли умумий мажбуриятлардан
МажбуриятАсосМуддат
Тоифалаш ишларини якунлаш3570, 6-банд 3570, 6-банд 30 иш куни
Реестрга киритиш аризаси (T02), далолатнома тасдиқлангач3570, 14-банд 3570, 14-банд 5 иш куни
Ўзгаришдан кейин тоифани қайта кўриб чиқиш3570, 15-банд 3570, 15-банд 30 иш куни
Масъул ходим тайинлангани ҳақида ДХХни хабардор қилишПҚ-167, 5-банд ПҚ-167, 5-банд ўз вақтида
Масъул ходимлар аттестациясиПҚ-167, 5-банд ПҚ-167, 5-банд уч йилда бир марта
Киберхавфсизлик ҳодисаси ҳақида ДХХ ва ишчи органни хабардор қилишПҚ-167, 1-илова, 12-банд ПҚ-167, 1-илова, 12-банд дарҳол

3570-сон низомдаги муддатлар иш кунларида белгиланган; платформа уларни календарь кунларида, яъни эҳтиёткорлик билан ҳисоблайди.

Норматив асос

Талаблар, муддатлар ва ҳужжат шакллари шу ҳужжатлардан олинган. Норматив база марказда юритилади: ўзгартириш ёки бекор қилиш киритилганда қайси талабларга таъсир қилиши кўрсатилади.

  • ЎРҚ-764

    Қонун,

    «Киберхавфсизлик тўғрисида»ги Қонун

    Матни lex.uz да

  • ПҚ-167

    Президент қарори,

    МАИ объектлари киберхавфсизлигини таъминлаш тартиби тўғрисидаги Низом ва Умумий талаблар

    Матни lex.uz да

  • 3570

    ДХХ низоми, рўйхатга олинган

    МАИ объектларини тоифалаш ва ягона реестрини шакллантириш тартиби

    Матни lex.uz да

  • 3458

    ДХХ низоми, рўйхатга олинган

    Киберхавфсизликни таъминлаш даражасини баҳолаш тартиби

    Матни lex.uz да

  • 3573

    ДХХ низоми, рўйхатга олинган

    Киберхавфсизлик талабларига мувофиқлик экспертизаси тартиби

    Матни lex.uz да

  • 3574

    ДХХ низоми, рўйхатга олинган

    Киберхавфсизлик воситаларини сертификатлаштириш тартиби

    Матни lex.uz да

Кимлар учун

МАИ субъектлари учун: МАИ объектларига мулк, ижара ёки бошқа қонуний асосда эгалик қиладиган давлат органлари, ташкилотлар ва юридик шахслар, шунингдек объектларнинг ишлашини таъминлайдиган юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар (ПҚ-167, 1-илова, 2-банд). Платформа эга ва оператор мақомини ажратади.

ПҚ-167 бўйича 19 соҳа

Ҳарфлар — 3570-сон низомнинг 37-бандидаги реестр белгилари.

  1. Давлат бошқаруви ва давлат хизматлари
  2. Мудофаа
  3. Давлат хавфсизлиги
  4. Ҳуқуқ-тартибот
  5. Ёқилғи-энергетика мажмуи (атом энергетикаси)†
  6. Кимё
  7. Нефть-кимё
  8. Металлургия
  9. Сувдан фойдаланиш ва сув таъминоти
  10. Қишлоқ хўжалиги
  11. Соғлиқни сақлаш†
  12. Уй-жой коммунал хизматлари
  13. Банк-молия тизими
  14. Транспорт
  15. Ахборот-коммуникация технологиялари
  16. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш
  17. Стратегик аҳамиятга эга фойдали қазилмаларни қазиб олиш ва қайта ишлаш
  18. Ишлаб чиқариш
  19. Иқтисодиётнинг бошқа тармоқлари ва ижтимоий соҳа

3570, 9-банд «а»: ёқилғи-энергетика, атом энергетикаси, соғлиқни сақлаш ва телекоммуникация объектлари, шунингдек давлат сирлари айланадиган ва қўриқланадиган шахслар турадиган жойлардаги МАИ объектлари оқибатлардан қатъи назар юқори тоифага киритилади.

Платформада ким ишлайди

Бош директор ва унинг ўринбосари, МАИ объекти раҳбари, МАИ мутахассиси, IT раҳбари, тизим администратори, актив эгаси, ички аудитор, тоифалаш комиссияси аъзолари, ташқи пудратчи ва ташкилот администратори. Ҳар бири ўз роли ва доирасида ишлайди: объект, филиал ёки бутун ташкилот.

Нима учун CII Control

  • Қонунчиликка боғланган

    Ҳар бир талаб манбаси ва банди билан кўрсатилади, муддатлар норматив ҳужжатлардан олинади. Ҳужжат ўзгарса, таъсирланган талаблар қайта кўриб чиқишга тушади.

  • Жадваллар ўрнига битта тизим

    Объектлар, мажбуриятлар, ҳужжатлар ва далиллар жадваллар, хатлар ва папкалар орасида тарқалмайди: улар ўзаро боғланган ва бир жойдан топилади.

  • Текширувга тайёр

    Далил талабга боғланган, ҳужжат имзоланган, аудит изи «ким, қачон, нима учун» саволига жавоб беради. Текширувдан олдин маълумот йиғишга вақт кетмайди.

Жараён

Бешта босқич: биринчи учтаси бир марта ўтказилади, кейинги иккитаси доимий иш.

  1. Ташкилот ва соҳа

    Реквизитлар, МАИ мақоми (эга ёки оператор) ва соҳа кўрсатилади; платформа соҳа профилини таклиф қилади.

  2. Тузилма ва одамлар

    Бўлинмалар, гуруҳлар ва масъул шахслар белгиланади; ҳар бир фойдаланувчи ўз ролида ишлайди.

  3. Объектлар ва тоифалаш

    Объектлар, ахборот тизимлари ва активлар киритилади; 3570 бўйича тоифалаш ўтказилади ва реестр аризаси тайёрланади.

  4. Талаблар ва вазифалар

    Қўлланиладиган талаблар ҳисобланади ва баҳоланади; камчиликлар, рисклар ва муддатлар масъулларга вазифа бўлиб тушади.

  5. Назорат ва ҳисобот

    Ҳодисалар, ойлик ҳисобот ва аудит изи раҳбариятга ҳолатни кўрсатади ва текширувга тайёр туради.

Платформа таклиф қилади, эслатади ва қайд этади; ҳуқуқий қарорни масъул шахс қабул қилади. Ваколатли органларга ҳеч нарса автоматик юборилмайди.

Соҳага мослашган бошлаш

Ташкилот соҳаси ва МАИ мақомини кўрсатади. Платформа соҳа профилидан бўлинмалар, доимий гуруҳлар, объект турлари, мажбуриятлар тақвими ва талабларни таклиф қилади. Масъул шахс ҳар бир бандни кўриб чиқади: қабул қилади, ўзгартиради ёки рад этади.

Профилнинг янги версияси чиққанда ташкилот фарқларни кўради ва уларни ўзи қўллайди; ўзи киритган таҳрирлар сақланади.

Мисол: банк-молия тизими профили

Соҳа профили

NБанк-молия тизими

вариант: тижорат банки

2026.10.05-draft.4

  • Бўлинмалар

    15

    • Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик бўлинмаси
    • Хавфсизлик мониторинги маркази (SIEM/SOAR)
    • Ички аудит хизмати

  • Доимий гуруҳлар ва RACI

    6

    • МАИ объектини тоифалаш комиссияси
    • Киберхавфсизлик ҳодисаларига жавоб бериш гуруҳи
    • Иш жараёнлари узлуксизлиги ва қайта тиклаш гуруҳи

  • МАИ объект турлари

    8

    • Автоматлаштирилган банк тизими
    • Тўлов тизимларига уланиш ва тўлов шлюзлари
    • Масофавий банк хизматлари тизими

  • Мажбуриятлар тақвими

    10 + 30

    соҳага хос ва ҳар бир субъект учун умумий мажбуриятлар, даврийлиги ва масъули билан

  • Талаблар

    13 / 18

    ПҚ-167 2-иловаси 15-бандидаги чоралардан соҳа учун устуворлари; ҳар бир чора объект хусусиятларига қараб қўлланилади

Соҳа профиллари эксперт тадқиқоти асосида тузилган; ҳуқуқий текширувдан ўтмаган бандлар платформада алоҳида белгиланади.

Имкониятлар

Модуллар битта маълумотлар модели устида ишлайди: объект, талаб, камчилик, риск, ҳужжат ва далил ўзаро боғланган, биридаги ўзгариш бошқасида кўринади.

Ташкилот ва объектлар

Ташкилот профили
Реквизитлар, филиаллар, ташқи хизмат кўрсатувчилар ва масъул шахслар; ДХХни тайинлаш ҳақида хабардор қилиш ва аттестация муддатлари.ПҚ-167, 5-банд
МАИ объектлари ва тоифалаш
Объектлар, ахборот тизимлари ва активлар реестри; тоифалаш комиссиясидан реестр рақамигача бўлган жараён. Восита, конфигурация ёки ҳимоя ўзгарса, тоифани қайта кўриб чиқиш вазифаси очилади.3570
Активлар
Ўн икки тоифа, CSV ва JSON импорти, объектларга боғлаш; ҳимоя воситалари сертификатларининг амал муддати 60 ва 30 кун олдин эслатилади.ПҚ-167, 2-илова, 7-банд

Талаблар ва мувофиқлик

Норматив база
Ҳужжатлар, бандлар ва талаблар марказда юритилади; ҳар бир ўзгартиришни бир киши тайёрлайди, бошқа киши текширади.
Қўлланиладиган талаблар
Ташкилот ва объект хусусиятларидан қоидалар бўйича ҳисобланади; ички талаблар, даврийлик ва масъуллар ташкилот томонидан белгиланади.ПҚ-167, 2-илова
Мувофиқликни баҳолаш
Баҳолаш кампаниялари; ҳар бир талаб бўйича ҳолат далил билан асосланади. «Қўлланилмайди» деган хулосани объект раҳбари тасдиқлайди.3458
Камчиликлар ва чоралар
«Қисман» ва «бажарилмаган» натижалар камчилик сифатида очилади: тузатиш чораси, масъул, муддат ва текширувчи. Ресурс етишмаса, T05 билдиришнома ва раҳбарият қарори.
Рисклар ва заифликлар
Эҳтимол ва таъсир бўйича 1–25 шкала, Паст, Ўрта, Юқори ва Критик даражалар; сканер натижаларидан заифликлар, компенсацияловчи чоралар. Рискни қабул қилиш ваколат даражасига қараб имзоланади.

Ҳодисалар ва назорат

Ҳодисалар
Битта сўров билан қайд этиш; SIEM сигналлари қоралама сифатида тушади. ДХХ ва ишчи органни хабардор қилиш назорат остида (пастда).ПҚ-167, 1-илова, 12-банд
Ички аудит
Йиллик аудит режаси ва топилмалар; ўрта ва юқори аҳамиятли топилма камчиликка айланади.ПҚ-167, 2-илова, 6-банд
Тезкор-назорат, тиклаш режалари, машқлар
Ваколатли орган тадбирлари қайд этилади; тиклаш режаларининг келишилгани ва машқлар даврийлиги кузатилади.ПҚ-167, 6-банд; 1-илова, 12-банд
Далиллар
Файл антивирус текширувидан ўтади, хеши олинади ва шифрланиб сақланади. Амал муддати тугаган далил боғланган талабни қайта кўриб чиқишга қайтаради.

Ҳужжатлар ва ҳисобот

Ҳужжатлар T01–T07
Тоифалаш далолатномаси, реестрга киритиш аризаси, комиссия ва тайинлаш буйруқлари, ресурс етишмовчилиги билдиришномаси, ойлик ҳисобот ва аудит изи далолатномаси — тизимдаги маълумотлардан, PDF ва DOCX шаклида.
Имзолаш
Имзолаш навбати ва тартиби, рақамлаш, ҳужжатлар реестри. Имзо ҳужжатнинг аниқ версияси ва хешига боғланади.
Кўрсаткичлар ва ойлик ҳисобот
Раҳбарият, объект раҳбари, мутахассис, ижрочи ва аудитор учун алоҳида бош саҳифа. Раҳбариятга ойлик ҳисобот (T06) ой бошида тайёрланади ва 7-кунигача имзоланади.
Хабарномалар ва эскалация
Тизим ичида ва электрон почта орқали; муддати ўтган вазифа даражама-даража юқорига кўтарилади, ўринбосарлик ҳисобга олинади.

Бошқарув

Роллар ва вазифалар тақсимоти
Ўн бир рол, RACI ва ўринбосарлар. Тайёрлаган шахс ўз ишини тасдиқлай олмайди; бу қоида маълумотлар базаси даражасида ҳам текширилади.
Аудит изи
Ҳар бир ўзгариш: ким, қачон, нимани ва нима сабабдан ўзгартирди. Ёзувлар хеш занжири билан боғланади ва ҳар куни якорланади; яхлитлик текшируви T07 далолатномаси билан якунланади.

Тоифалаш ва реестр

МАИ объектини тоифалашдан реестр рақамигача бўлган йўл 3570-сон низомда белгиланган. Платформа ҳар бир қадамнинг ҳужжатини тайёрлайди, имзоларни йиғади ва муддатни санайди.

  1. 1T03

    Комиссия

    Тоифалаш комиссияси тузилади; раис — объект эгаси номидан ташкилот раҳбари.

    3570, 4-банд

  2. 2

    Таҳлил

    Объект, унинг ахборот тизимлари ва активлари таҳлил қилинади; 9-банд мезонлари бўйича тоифа таклиф этилади. Таҳлил материаллари шифрланиб сақланади.

    3570, 8–9-бандлар

  3. 3T01

    Далолатнома

    Тоифалаш далолатномаси тузилади ва комиссия аъзолари имзолайди.

    3570, 10–11-бандлар

  4. 4T01

    Эга тасдиғи

    Объект эгаси далолатномани тасдиқлайди; тасдиқ далолатноманинг иккинчи имзо босқичи ҳисобланади.

  5. 5T02

    Реестр аризаси

    Ариза далолатнома нусхаси билан ишчи органга тақдим этилади.

    3570, 14-банд, 5 иш куни

  6. 6

    Реестр қарори

    Реестр рақами берилади ёки камчиликлар қайтарилади; камчилик 10 иш кунида бартараф этилади, рад этилса — қайта ариза 35 иш кунида.

    3570, 22 ва 26-бандлар

Бутун тоифалаш 30 иш кунида якунланиши керак (3570, 6-банд). Ариза ва хатлар ташкилотнинг ўзи томонидан юборилади; платформа юборилганини ва органнинг жавобини қайд этади.

Ҳодиса: дарҳол хабардор қилиш

МАИ субъекти киберхавфсизлик ҳодисаси ҳақида ваколатли давлат органи ва ишчи органни белгиланган тартибда дарҳол хабардор қилиши шарт (ПҚ-167, 1-илова, 12-банд). Платформа бу мажбуриятни ҳодиса қайд этилган сониядан назоратга олади.

Ҳодиса қайд этилгандан кейинги вақт

  1. 0

    Ҳодиса қайд этилди

    • Объект мутахассисига «ДХХ ва ишчи органни хабардор қилиш» вазифаси
    • Ҳодисага ишлов бериш вазифаси, муддати аҳамиятига қараб
    • Юқори ва критик ҳодиса риск реестрига тушади

  2. +1 соат

    Хабар қайд этилмаган

    • Вазифа объект раҳбарига кўтарилади

  3. +4 соат

    Ҳали ҳам қайд этилмаган

    • Вазифа бош директор ва ўринбосарига кўтарилади

Ёпиш шарти

Ҳар бир орган учун хабар вақти, канали ва чиқиш рақами алоҳида қайд этилади. Иккала орган хабардор қилинмагунча ва фаолият тикланмагунча ҳодиса ёпилмайди.

ПҚ-167 нинг 6-бандидаги 48 соат — ваколатли органнинг тезкор-назорат тадбирлари натижалари ҳақида Хавфсизлик кенгаши котибиятига ёзма ахбороти муддати. Платформа уни субъект муддати сифатида кўрсатмайди ва ДХХга ўзи ҳеч нарса юбормайди.

Хавфсизлик ва жойлаштириш

Платформада сақланадиган маълумотлар — заифликлар, таҳдид моделлари, тоифалаш материаллари — энг сезгир маълумотлар қаторида. Қуйида ишлаб турган механизмлар келтирилган.

  • Ташкилотлар ажратилган

    Ҳар бир сўров ташкилот контекстида бажарилади; PostgreSQL нинг сатр даражасидаги ҳимояси (RLS) бошқа ташкилот маълумотларини кўрсатмайди. Илова маълумотлар базасига чекланган ҳуқуқли рол билан уланади.

  • Шифрлаш

    Конфиденциал майдонлар ва файллар шифрланган ҳолда сақланади, ҳар бир ташкилотнинг ўз калитлари бор. Браузер платформа билан фақат HTTPS орқали боғланади.

  • Ўзгармас аудит изи

    Ўзгаришлар журнали хеш занжири билан боғланган ва ҳар куни якорланади: ёзувни ўчириш ёки ўзгартириш текширувда аниқланади.

  • Кириш назорати

    Раҳбарлар ва администраторлар учун бир марталик код мажбурий. Ҳар бир рол объект, филиал ёки ташкилот доираси билан чекланади.

  • Файллар текширилади

    Юкланган файл антивирус текширувидан ўтгунча карантинда туради ва юклаб олинмайди.

  • Ўзбекистонда

    Платформа сервери Ўзбекистон ҳудудида жойлашган.

Аудит изи: хеш занжири

Ҳар бир ёзув олдинги ёзувнинг хешини ўз ичига олади. Ўртадаги битта ёзув ўзгартирилса, ундан кейинги барча хешлар мос келмай қолади; кунлик якорь эса занжирнинг ўша кунги ҳолатини қотиради.

Изоляция даражалари

ДаражаҚаерда ишлайди
T1Умумий платформа
T2Умумий платформа, алоҳида маълумотлар базаси
T3Ташкилотнинг ўз серверида
T4Ташкилотнинг ёпиқ тармоғида, интернетсиз
Юқори ва ўрта тоифали объектлари бор ташкилот T1 ва T2 даражасида фақат изоляция бўйича келишув кучга киргандан кейин ишлайди; ундан олдин — T3 ёки T4.

Платформани синаб кўринг

Демо стенд сунъий маълумотлар билан ишлайди: ташкилот, объектлар, тоифалаш, ҳужжатлар ва ҳисоботлар тўлдирилган. Ҳар бир ролда кириб, жараённи шу рол нуқтаи назаридан кўриш мумкин.

Демони синаб кўриш Кириш

Демо стенд очиқ: соҳангизни танланг ва исталган рол билан кириб кўринг.